Να μας κάνει εντύπωση που κάτι που σχετίζεται με τον αθλητισμό, έχει σχέση με την Αρχαία Ελλάδα; Όχι βέβαια. Οι ιδρυτές της αγωνιστικής αντίληψης σε θεσμοθετημένη μάλιστα προσέγγιση, οι Αρχαίοι Έλληνες, εκτός από την ανακάλυψη, επινόηση και εφεύρεση αγωνισμάτων και τρόπων βαθμολόγησης των επιδόσεων, πρώτοι μεταξύ όλων επινόησαν και την απονομή επάθλου στους νικητές. Και στο πέρασμα των χρόνων, μέσα στους αιώνες, η ανταμοιβή των αθλητών, μεταξύ άλλων, γινόταν και με την απονομή βραβείων και επάθλων. Και αυτό, δεν θα μπορούσε να αφήσει εκτός νυμφώνος τον μηχανοκίνητο αθλητισμό.
Η ιστορία των τροπαίων
Αυτή ξεκινά στην αρχαία Ελλάδα, συμβολίζοντας τη νίκη. Με το πέρασμα των αιώνων, έχουν εξελιχθεί από σήματα μάχης σε βραβεία στον αθλητισμό και σε άλλους τομείς. Τα τρόπαια έχουν βαθιά ιστορική σημασία, καθώς προέρχονται από αρχαίους πολιτισμούς όπου συμβόλιζαν στρατιωτικές νίκες και εξελίχθηκαν σε βραβεία για διάφορα επιτεύγματα στον αθλητισμό, την ακαδημαϊκή και άλλους τομείς.
Ο σχεδιασμός και η λειτουργία των τροπαίων έχουν μεταμορφωθεί σημαντικά από πολύτιμα υλικά όπως ο χρυσός και το ασήμι στην αρχαιότητα σε σύγχρονα υλικά όπως τα πλαστικά και οι ρητίνες, αντανακλώντας την ευρύτερη προσβασιμότητα και την καινοτομία στην κατασκευή τροπαίων.
Σήμερα, τα τρόπαια χρησιμεύουν όχι μόνο ως δείκτες προσωπικών και συλλογικών επιτευγμάτων σε όλους τους πολιτισμούς, αλλά παίζουν επίσης κρίσιμο ρόλο στην παρακίνηση των ατόμων, στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας αναγνώρισης και στην έμπνευση των μελλοντικών γενεών να αγωνίζονται για την αριστεία.
Το τρόπαιο σαν ανταμοιβή
Είναι προφανές ότι πρέπει να κάνουμε σε βάθος έρευνα με ενδελεχή τρόπο για να εντοπίσουμε την ημερομηνία έναρξης των απονομών επάθλων. Ωστόσο, αν και κανείς δεν είναι σίγουρος πότε ακριβώς ξεκίνησαν τα αθλητικά βραβεία, είναι βέβαιο ότι οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν από τους πρώτους που τα απένειμαν σε όσους κέρδιζαν αθλητικά γεγονότα. Γνωρίζουμε ξεκάθαρα ότι οι νικητές στους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες λάμβαναν αντικείμενα που ήταν πολύτιμα στην εποχή τους, όπως άλογα ή χάλκινους τρίποδες. Τα βραβεία φαινόταν να είναι σημαντικά για τους Έλληνες, καθώς η λέξη «αθλητής» προέρχεται από την ελληνική λέξη «άθολον» που σημαίνει βραβείο. Τελικά, οι Έλληνες κατασκεύαζαν στέμματα από φύλλα για επιτυχημένους αθλητές. Δεν άξιζαν πολλά χρήματα, αλλά παρείχαν φήμη και έλεγαν σε όλους ότι ο αθλητής ήταν νικητής. Αυτό πιθανώς παρείχε κάποια οικονομική υποστήριξη και άλλη ανταμοιβή στις πόλεις καταγωγής τους.
Στην πορεία, χωρίς να υπάρχει εκτενής συγγραφική αναφορά, εντοπίζονται μερικά από τα πρώτα τρόπαια κύπελλα προήλθαν ήδη από τον 18ο και 19ο αιώνα. Επίσης, πολλά από τα τρόπαια καταγράφηκαν ήδη από τον 16ο και 17ο αιώνα.
Το Τρόπαιο BorgWarner
Το Τρόπαιο BorgWarner, που απονέμεται στον νικητή του Indianapolis 500, θεωρείται ευρέως το μεγαλύτερο και πιο εμβληματικό τρόπαιο στην ιστορία του μηχανοκίνητου αθλητισμού και είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τρόπαια στον κόσμο. Κάθε χρόνο, το Τρόπαιο BorgWarner απονέμεται στον νικητή του Indianapolis 500, και έλκει την δημιουργία του το 1935, με κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμά του, ότι αυτό το ασημένιο τρόπαιο απεικονίζει το πρόσωπο κάθε νικητή του αγώνα Indianapolis 500 μόνιμα στερεωμένο στο σώμα του τροπαίου.
Είναι δε ένα από τα πιο εμβληματικά τρόπαια στην ιστορία του αθλητισμού γενικότερα και είναι αυτό που κάθε αγωνιζόμενος στον αγώνα Indianapolis 500 θέλει να γίνει μέρος του. Σχεδιάστηκε το 1935 από τον Robert J. Hill και την Spaulding-Gorham, Inc. του Σικάγο. Το τρόπαιο αποκαλύφθηκε σε ένα δείπνο που παρέθεσε ο τότε ιδιοκτήτης της Indianapolis Motor Speedway (IMS), Eddie Rickenbacker, το 1936. Σε αυτό το δείπνο, το τρόπαιο ανακηρύχθηκε επίσημα το ετήσιο βραβείο για τους νικητές του Indianapolis 500. Σχεδιασμένο στο στυλ Art Deco που ήταν δημοφιλές τη δεκαετία του 1930, το τρόπαιο είναι κατασκευασμένο από ασήμι 925, έχει ύψος λίγο πάνω από 1,75 μέτρα και ζυγίζει περίπου 54 κιλά, εκ των οποίων περίπου 28 κιλά είναι ασήμι 925. Βασικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού περιλαμβάνουν τα «φτερά» σε κάθε πλευρά του τροπαίου που συμβολίζουν την ταχύτητα πτήσης και τον σημαιοφόρο στην κορυφή του τροπαίου με την καρό σημαία. Το πιο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του τροπαίου όμως είναι η ανάγλυφη εικόνα του προσώπου κάθε νικητή του Indianapolis 500, η οποία είναι μόνιμα προσαρτημένη στο τρόπαιο.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ειδικό πρόσωπο μη νικητή αγώνα προσαρτημένο στο τρόπαιο, ο Anton «Tony» Hulman, ιδιοκτήτης της IMS από το 1945 έως τον θάνατό του το 1977. Το πρόσωπο του Hulman είναι επίσης το μόνο πρόσωπο στο τρόπαιο που είναι χυτό σε χρυσό.
Το αρχικό τρόπαιο κατασκευάστηκε για να φιλοξενήσει 70 νικητές αγώνων. Μια βάση από ασήμι 925 έχει προστεθεί δύο φορές από το 1984 για να φιλοξενήσει τους επιπλέον νικητές. Το τρέχον τρόπαιο έχει διαθέσιμο χώρο για τους νικητές του αγώνα έως το 2033.
Ο πρώτος νικητής που έλαβε το τρόπαιο ήταν ο Louis Meyer, ο οποίος το παρέλαβε μετά τη νίκη του στον αγώνα Indianapolis 500 του 1936. Ήταν η τρίτη νίκη του Meyer στον αγώνα Indy 500 και είναι ένας από τους δέκα μόνο οδηγούς που έχουν κερδίσει τον αγώνα τουλάχιστον τρεις φορές.